مجله آنلاین مگ باز
تربیت جنسی

هر آنچه لازم است درمورد تربیت جنسی کودک بدانید

تربیت جنسی کودک یکی از مهم ترین و حساس ترین مسائل حوزه تربیتی است که نقشی مهم در شکل گیری آینده و سعادت و شقاوت کودک دارد. روانشناسان تربیت جنسی را شیوه ای پیشگیرانه برای ایمن نگه داشتن کودک و اجتناب از مصائب و گرفتاری های بعدی مطرح می کنند؛ زیرا آسیب های جنسی، علاوه بر اینکه سلامت جسمانی کودک را به شدت تهدید می کنند، «سلامت روانی» او را هم با مشکلات جبران ناپذیری مواجه خواهند ساخت، که آثار این زخم هاى روانی می تواند تا

سال های سال بافی بماند.

از سوی دیگر زمان پرده پوشی، نگاه حذفی و پاک کردن صورت مسئله به پایان رسیده است؛ زیرا دسترسی آسان و چه بسا افسارگسیخته کودکان به ابزارهای ارتباطی سبب شده تا آنها خیلی زودتر از گذشته با مسائل جنسی آشنا شوند؛ بنابراین آموزش های تربیت جنسی را می توان بخشی مهم از مهارت های مورد نیاز والدین امروزی دانست.

در ادامه این یادداشت به مهم ترین نکات تربیت جنسی کودکان زیر هفت سال اشاره می کنیم:

اندام جنسی را به کودک معرفی کنید

معمولاً کودکان از دوسالگی به بعد اعضای بدن و کارکردهای آن را به خوبی می شناسند. در این مسیر، معمولاً والدین سعی می کنند اعضای معمول چهره و صورت را به کودک معرفی کنند؛ اما از بیان نام و کارکرد اعضای جنسی به شدت خودداری می کند و حتی در صورت پرسش کودک، بی تفاوت از کنارآن می گذرند! در صورتی که روان شناسان معتقدند اهمیت شناخت اندام جنسی بیشتر از شناسایی دیگر اعضاست. به همین دلیل توصیه می کنیم همزمان با معرفی اعضای بدن مانند دسته پا و چشم درباره اعضای جنسی هم صحبت کنید و با عنوان نام علمی اندام جنسی زنانه و مردانه و کار کرد آنها در تولید مثل، آنها را به کودک بشناسانید.

مطلب مرتبط: ۹ روش کاربردی برای اینکه کودکان حرف‌شنو داشته باشیم

تجسس بدن به معنای خودارضایی نیست

آگاهی کودک از جنسیت خویش، مقدمه ای برای شروع آموزش مسائل جنسی است. معمولاً تا حدود سه سالگی، کودکان درباره جنسیت خود هیج اطلاعاتی ندارند، اما از این سن به بعد، اغلب درباره جنسیت خود کنجکاوی می کنند. به همین دلیل ممکن است با بدن خود بازی کنند یا در قالب بازی های چون دکتر بازی به وارسی بدن هم بازی های خود بپردازند. تجسس های متعدد بدنی کودک در واقع به معنای کسب ثبات جنسیتی است و با نگاه جنسی دوران بزرگسالی تفاوت بسیاری دارد؛ اما متأسفانه بسیاری از والدین به دلیل نا آگاهی در مواجهه با چنین رفتارهای کودک، دچار سوءتفاهم می شوند و با زدن برچسب هایی چون «کودکم خودارضایی می کند.» «رشد جنسی او زیاد است» و… کودک را دعوا و تهدید یا حتی در مواردی تنبیه می کنند، درحالی که با توجه کردن و بازی کردن با کودک و نداشتن حساسیت زیاد می توانیم از تکرار یا شدت این رفتار در کودک بکاهیم.

شناخت از بدن، مرحله مهمی از رشد جنسی کودک است که والدین می توانند با شروع این مرحله آموزش هایی را برای تربیت جنسی کودکشان داشته باشند. در این بین آموزش «بدن خصوصی» یکی از مهم ترین موارد است. به این منظور به کودک باید آموزش داده شود که «بدن تو خصوصی است و باید مراقب بدن خودت باشی». اندام تناسلی بدن را به عنوان اندام های خصوصی ای به کودک معرفی کنید که هیچ فردی حق ندارد آن را ببیند یا لمس کند. باید به فرزندتان یاد بدهید که در مقابل هیچ کس، به جز شما و پزشک معالج اجازه برهنه شدن ندارد. البته بهتر است به کرّات به او متذکر شوید که شما هم فقط به دلیل نیاز امروز کودکتان به مراقبت و کمک، مجاز به دیدار بدن او هستید. پس از استقلال او، بی شک شما هم نباید بدن او را ببینید. دیگر آنکه داشتن حریم خصوصی بدنی را حتی المقدور و تحت هیچ شرایطی نقض نکنید! چه بسا گاه به دلیل ترافیک کاری تان. کودک را مجبور کنید با مادربزرگ، خاله، عمه و… به حمام یا سرویس بهداشتی برود یا دیگران مسئولیت عوض کردن لباس های او را بر عهده بگیرند، در این صورت، شما اثر تربیت جنسی درست پیشین خود را به حداقل رسانده اید؛ چون در این شرایط کودکتان سر درگم می شود و نمی تواند بین گفته های شما و رفتارهایتان تمایزی قائل شود. همچنین به کودکتان آموزش دهید که اگر کسی خواست قسمت های خصوصی بدنش را لمس یا نگاه کند، آن را با شما در میان بگذارد. بهتر است از واژه «راز خوب» و «راز بد» برای این آموزش استفاده کنید، راز خوب مثل اینکه فردا تولد پدر است و من و مامان می خواهیم او را غافلگیر کنیم، اما راز بد مانند این است که فردی اندام های خصوصی تو را ببینید یا لمس کند و از تو بخواهد این راز را مخفی نگه داری! به کودک آموزش دهید که رازهای بد آسیب زا هستند و هرگز نباید آنها را کتمان کرد؛ بنابراین باید سریعاً به پدر، مادر، معلم، مربی مهد و… گزارش شوند.

از سوی دیگر، کنترل هم بازی ها، دوستان و تا حد امکان اجازه ندادن برای تنها رفتن به منزل دوستان یا حتی آشنایان نزدیک، از دیگر وظایف آموزشی در تربیت جنسی والدین است. شاید برخی این رفتار را افراطی بدانند، اما چون احتیاط شرط عقل سلیم است، بی گمان، انجام دادن آن صحیح خواهد بود.

مطلب مرتبط: این ۱۰ جمله را هرگز نباید به کودک خود بگویید

به سؤالات جنسی کودک پاسخ دهید

تربیت جنسی

دو و نیم تا چهار سالگی سن کنجکاوی و دوران بیداری جنسی کودکان است. در این سن، کودکان با انبوهی از سؤالات و پرسش های گوناگون ذهنی خود به استقبال جهان می روند تا بدین وسیله خود و جهان پیرامونشان را بشناسند. البته شاید فقط بخشی از این سوالات، به جنسیت، تفاوت های دختر و پسری، چگونگی به وجود آمدن بچه و به دنیا آمدن او مربوط باشد. روانشناسان معتقدند بهترین سن پاسخگویی به سؤالات جنسی کودکان، زمانی است که کودک، خود، شروع به پرسیدن سؤالات جنسی از والدین می کند، در پاسخ به سؤالات جنسی کودک، رعایت نکات زیر الزامی است:

شرمندگی جایز نیست

«وای، چی گفتی تو….». «بعداً حرفش رومی زنیم» «الان برو فقط به درست بچسب، بزرگ می شی همه چی رو متوجه میشی» و… شاید با شنیدن سؤالات جنسی فرزندتان احساس شرم و خجالت کنید یا با انجام دادن رفتارهای ناشیانه ای مثل «روی دست خود زدن» «مردمک چشم را از فرط تعجب گشاد کردن» یا با بیان جملات هراسناکی مثل «خداى من روزى که می ترسيدم بالاخره رسيد.» «وای چه حرف هايی میزنی.» و… به کودک این چنین القا کنید که اتفاق خیلی ناگواری افتاده و شما بیش از او احساس درماندگی و یأس می کنید! پس احتیاط کنید، چه بسا اگر این نگرانی و شرم را به کودک منتقل کنید باعت شوید کودک احساسی خوبی به تغییر و تحولات اجتناب ناپذیر درونش نداشته باشد و احوال امروزش را بسیار ناخوشایند بداند. این وضعیت مانند چراغ قرمزی حرکت کودک را متوقف می کند و مانع آن می شود که خود حقیقی اش را بپذیرد. در چنین شرایطی، کودک نه تنها سؤالات و مشکلات خود را به راحتی مطرح نمی کند، بلکه با چالش های متعددی در رابطه با شخصیت و جنسیتش مواجه خواهد شد.

توهین و تحقیر نکنید

«بی تربیت این هم سؤاله که می کنی!»، «خجالت هم خوب چیزیه. دیگه از این حرف ها نزنی ها!» و… هرگز فرزندانتان را به دلیل سؤالاتشان ملامت وسرزنش نکنید. آن ها حق پرسش دارند و شما نیز به عنوان اولین منبع موثق و مورد اعتماد باید پاسخ گوی کنجکاوی آن ها باشید. یادتان باشد شاید کوچک ترین سهل انگاری یا خجالت افراطی شما دریچه های نامناسبی از اطلاعات را به روی آنها باز کند که این امر عین انحطاط و تزلزل است.

مطلب مرتبط: ۵ درس بزرگ که از بچه ها باید یاد بگیریم

تهدید و تنبیه ممنوع

«اگه یه بار دیگه از این حرف ها بزنی زبانت رو از حلقومت می کشم بیرون» ، «دیگه حق نداری به اونجات دست بزنی، و اِلا داغت می کنم» و… در مقابل سؤالات جنسی یا احیاناً رفتارهای جنسی کودک، عکس العمل های تند و خشنی نداشته باشید. اگر فرزندتان مدام سؤالات جنسی می کند یا به آلت تناسلی اش دست می زند، هرگز به معنای کاستی تربیت جنسی شما و یا پیش فعالی جنسی او نیست. این وضعیت کاملاً طبیعی است و بخش مهمی از سیر تحول بهنجار رشد کودکتان محسوب می شود، یادتان باشد شما نیز روزی چون فرزندتان کنجکاو بودید و به کرّات و به طرق گوناگون غیرمستقیم و حتی گاه مستقیم در صدد یافتن پاسخی برای سوالات تان بوده اید! بنابراین رفتار امروز فرزندانتان را چون رفتار دیروز خودتان بدانید و به دور از تأدیب و تنبیه، در کمال آرامش و اطمینان با آن ها سخن بگویید.

مسخره نکنید

«جدی، بلا از کجا فهمیدی»، « ااا… کی این ها رو بهت گفته» «واقعاً میخوای بگی که بزرگ شدی»، «چهره ات داد میزنه که کنجکاوی» البته گاه برای شروع گفتگو در این زمینه، صمیمیت کلامی و غیر کلامی لازم است، اما هرگز به این معنا نیست که شما به دور از چهارچوب ها و حریم حیا سخن بگویید یا با لودگی و شیطنت، ذهن پرسشگر کودک یا نوجوان را به مسخره بگیرید. این گونه رفتارها کاملا مسموم و بسیار مهلک است و حتی با خدشه دار کردن اعتماد به نفس کودک، باعث دل زدگی از جنسیت یا ایجاد تصویر بدنی منفی از خویش خواهد شد.

شنونده خوبی باشید

اجازه دهید فرزندتان در کمال آرامش و اطمینان سوالات خود را مطرح کند. بهتر است تا زمانی که منظور او را به درستی متوجه نشده اید، پاسخ ندهید؛ زیرا شتاب زدگی در پاسخ موجب سردرگمی کودک می شود. از همه مهم تر این که شاید این حس را به او منتقل کند که شما منبع مناسبی برای کسب آگاهی نیستید. اجازه ندهید کودک با بیان جملاتی مثل «منظور من این نبود»، «فکر کردم بلدی و میدونی.» و… شما را متهم به نا آگاهی کند. اگر پاسخ سؤالی را نمی دانید، محترمانه به او بگویید «دوست داری در فرصتی مناسب در این زمینه با هم صحبت کنیم.» و در اسرع وقت هم او را به گفتگو دعوت کنید. سعی کنید همیشه با کسب اطلاعات مفید و مکفی ، به میدان گفتگو قدم بگذارید، البته یادتان باشد قرار نیست شما مادر یا پدری «همه چیز دان» باشید. اگر واقعاً پاسخ سؤالی را نمی دانید هرگز وانمود به دانستن نکنید یا اینکه با بیان اطلاعات شخصی تان که خود نیز نمی دانید درست اند یا نه، کودکتان را دست به سر نکنید چه بسا کودک با اتکا به پاسخ های شما دنیای جنسی اش را شکل دهد. در نتیجه، شکل گرفتن اشتباه این دیدگاه دیر یا زود، به ضرر هر دو نفر شما خواهد بود. از سوی دیگر، در پاسخ به سؤالات افراط و تفریط نکنید. همیشه پاسخ دادن به پرسش های کودک را با طرح پرسش از خود او مدیریت کنید. با این روش می توانید دانسته ها یا حدسیات کودک را به روشی درست ساماندهی کنید! همچنین بهتر است بسته به پرسش های مختلف کودک، در زمان ها و موقعیت های متفاوت، پاسخ هایی بسیار کوتاه و مختصر، در حد یک یا دو جمله به آن ها بدهید و از بیان توضیحات اضافی، گزافه گویی، یا دروغ گویی و پنهان کاری پرهیز نمایید.

Add comment

Your Header Sidebar area is currently empty. Hurry up and add some widgets.